Baza wiedzy

W gabinecie każdego fizjoterapeuty zdolność do prawidłowej oceny bólu odczuwanego przez pacjenta często bywa niezbędna w diagnozowaniu i planowaniu terapii. Ból stanowi jeden z częstszych powodów, z którymi pacjenci zgłaszają się do placówek medycznych. Jest on odczuciem subiektywnym, dlatego nie istnieje żadne urządzenie, które mogłoby obiektywnie ocenić jego poziom. Tutaj z pomocą przychodzą skale i kwestionariusze, które pomagają specjalistom oszacować jego nasilenie. Jedną z nich jest oczywiście skala VAS, zwana również wizualną skalą analogową. Subiektywne skale oceny bólu pacjenta mogą być użyte jako miernik określenia bólu, stopnia odczuwania bólu, nasilenia objawów, ale również stanowić ocenę skuteczności wdrożonego leczenia i determinować wybór konkretnego leczenia przeciwbólowego (np. leków przeciwbólowych), zarówno w leczeniu bólu przewlekłego, jak i ostrego. Dzięki skalom subiektywnej oceny nasilenia bólu, zarówno diagnozowanie, jak i leczenie stają się precyzyjniejsze i łatwiejsze.

Ból jest sygnałem alarmowym dla organizmu, że dzieje się w nim coś niedobrego, coś, co może wpłynąć destrukcyjnie na tkanki.

Dla pacjentów ból ma bardzo istotne znaczenie, ponieważ jego wystąpienie może zadecydować o znacznym obniżeniu jakości życia, a także o utrudnieniu codziennego funkcjonowania. Ból bez wątpienia jest odczuciem subiektywnym, co oznacza, że każdy odczuwa go w nieco inny sposób i posiada na niego inną wrażliwość. Przez to nie jest możliwe obiektywne podejście do oceny stopnia nasilenia objawów bólowych pacjenta. Nasilenie bólu nie jest obiektywnie mierzalne. Do dziś nie powstały odpowiednie narzędzia i badania do obiektywnej oceny poziomu bólu.

Pomimo tego, żeby chociaż w niewielkim stopniu ułatwić specjalistom jego klasyfikowanie, utworzone zostały skale natężenia bólu, które odgrywają bardzo ważną rolę w planowaniu leczenia bólu (do czego właściwa ocena bólu jest niezbędna). Skale zawierające ocenę charakteru bólu, czy te dotyczące nasilenia bólu odczuwanego przez pacjenta, są bardzo pomocne zarówno w diagnostyce, leczeniu (np. za pomocą leków przeciwbólowych), jak i ocenie skuteczności terapii.

Do oceny bólu stosuje się także kwestionariusze i diagramy bólu. Pomocne mogą być także obserwacja pacjenta i ocena jego parametrów fizjologicznych.

Do oceny natężenia bólu możemy użyć wielu funkcjonujących w szeroko pojętej medycynie skal, jedną z nich jest, chociażby wyżej już wspomniana skala VAS. Oprócz niej istnieją również inne metody oceny bólu, a najczęściej wykorzystywane skale oceny nasilenia bólu to:

• skala słowna,
• skala obrazkowa,
• skala numeryczna,
• skala PHHPS,
• skala Laitinena i inne.

Opracowane skale oceny mają za zadanie pomóc w stawianiu diagnozy, planowaniu, a także ocenie skuteczności leczenia przeciwbólowego i terapii.

Zalety skali VAS:

• wizualna skala oceny ma różne wersje, od zilustrowanych odpowiednimi grymasami, po takie ze słownymi określeniami bólu (słowna skala), co umożliwia indywidualny wybór odpowiedniego jej wariantu dla danego pacjenta (w zależności od wieku, dolegliwości bólowych, czy np. cech charakteru),
• skala VAS ma wielu zwolenników, a co za tym idzie, cechuje ją duża popularność i powszechność.

Wady skali VAS:

• nie zaleca się jej stosowania u pacjentów poniżej 5 roku życia, a także tych w podeszłym wieku,
• osoby niedowidzące/mające zaburzenia widzenia mogą mieć trudności w jej stosowaniu,
• dla wielu pacjentów skala wzrokowo-analogowa bywa niejasna, a dokładniej, niektóre wartości skali bywają trudne do zinterpretowania przez pacjentów (przede wszystkim określenie – najsilniejszy wyobrażalny ból), a co za tym idzie, pacjenci mają problem ze zrozumieniem i właściwym zaznaczeniem stopnia nasilenia swoich objawów bólowych.

Określenie nasilenia bólu możliwe jest również dzięki skali bólu Laitinena. Posługując się skalami pomiaru bólu, takimi jak skala Laitinena, specjaliści mogą dokładniej rozwinąć takie aspekty jak, chociażby ocena objawów chorego, czy dobór leków przeciwbólowych. Różne skale oceny bólu, w tym powyższa, umożliwiają ocenę skuteczności leczenia lub wdrożonej terapii.

Skala opisu bólu Laitinena składa się z oceny czterech sfer (nasilenia bólu, częstotliwości spożywania środków przeciwbólowych, częstotliwości występowania bólu oraz ograniczenia aktywności ruchowej), które pacjent ocenia w zakresie od 0 do 4, gdzie w zależności od ocenianego obszaru 0 oznacza brak problemu (np. oznacza brak bólu), a 4 jest uznawane za największy możliwy problem (np. najsilniejszy ból z bólów przebijających się).

Aktywność sportowa niesie za sobą naprawdę pokaźną ilość korzyści dla naszego zdrowia (zarówno fizycznego, jak i psychicznego), pomimo tego, podczas uprawiania określonej dyscypliny sportowej należy również liczyć się z ryzykiem wystąpienia kontuzji i innych dysfunkcji w obrębie narządu ruchu. Tu medycyna sportowa, znana również jako medycyna osób aktywnych, spieszy z pomocą. Bez wątpienia jest ona dziedziną dedykowaną osobom aktywnym fizycznie. Lekarz sportowy Wrocław pełni rolę opiekuna dla osób uprawiających sport zarówno wyczynowo, jak i rekreacyjnie. W ramach usług medycyny sportowej dokonuje on oceny stanu zdrowia, zdolności do uprawiania sportu oraz udziela różnych świadczeń w zakresie medycyny sportowej. Porady lekarza medycyny są indywidualnie dobrane do przyczyny, z którą zgłosił się pacjent. Może on zlecić pacjentowi przeróżne badania sportowe, których wykonanie jest konieczne do bezpiecznego uprawiania danej dyscypliny, a także szereg niezbędnych badań dodatkowych. Bez większych problemów lekarz sportowy udzieli również odpowiedzi na wszystkie nurtujące pytania aktywnych sportowców i nie tylko (od tych dotyczących medycznych aspektów uprawiania określonej dyscypliny, przez indywidualnie dobierany zakres badań, aż po szeroko pojętą sportową opiekę medyczną).

Pewnie wielu z Was zastanawia się — gdzie przyjmuje lekarz sportowy? Już spieszymy z odpowiedzią, otóż lekarza sportowego (Wrocław) możecie znaleźć w miejscach takich jak:

• poradnia kardiologii sportowej — tego typu poradnia sportowa czynna jest dla dorosłych oraz młodzieży uprawiających sport (zazwyczaj powyżej 16 roku życia). W poradni kardiologii sportowej znajdują się zazwyczaj osoby, u których zaburzenia kardiologiczne zostały już stwierdzone, ale także te, które są na etapie diagnozowania. W ramach poradni kardiologii można zrealizować badania medycyny sportowej (kardiologiczne) takie jak TK serca, MR serca, czy długoterminowo monitorować zaburzenia rytmu serca,
• przychodnia sportowa — do przychodni medycyny sportowej należy udać się szukając miejsca do odbycia badań diagnostycznych, jak i leczenia. Przychodnia sportowa jest miejscem kompleksowego leczenia, w której zakres usług medycyny sportowej realizowany jest dla osób zarówno rozpoczynających uprawianie konkretnej dyscypliny, jak i zawodowych sportowców. Tu (w przychodni sportowej) także udziela świadczenia lekarz sportowy.
• poradnia sportowa – funkcjonuje podobnie jak przychodnia sportowa. Poradnia przeprowadza badania dające gwarancję na bezpieczne uprawianie konkretnej dyscypliny. W ramach poradni medycyny,
• specjalistyczna poradnia medycyny sportowej — wiele osób zastanawia się — czym jest specjalistyczna poradnia medycyny sportowej i kiedy powinno się do niej zgłosić? Do specjalistycznej poradni medycyny sportowej powinna udać się każda osoba, która dopiero chce podjąć się aktywności fizycznej lub ma jakiekolwiek wątpliwości zdrowotne, co do uprawiania danego sportu. Poradnia medycyny sportowej oferuje kompleksowe badania, a także konsultacje, które przeprowadza lekarz sportowy. W poradni medycyny sportowej specjaliści różnego typu (tacy jak fizjoterapeuta, lekarz medycyny chirurg, lekarz sportowy, czy ortopeda) dopasowują do pacjenta indywidualny plan leczenia, szyty na miarę pod konkretną dyscyplinę sportową.

Lekarz sportowy Wrocław (a zgodnie z rozporządzeniem ministra zdrowia jest nim specjalista medycyny sportowej, który otrzymał certyfikat nadany przez Polskie Towarzystwo Medycyny Sportowej w zależności od potrzeb pacjenta, ma duży wybór w zakresie badań lekarskich, od wstępnych, poprzez kwalifikacyjne, aż po okresowe. W niektórych z powyższych placówek, oprócz lekarza sportowego, zazwyczaj oferowany jest również dostęp do konsultacji lekarzy specjalistów innych dziedzin, czy laboratoriów i specjalistycznych sprzętów, umożliwiających kompleksowe badania lekarskie.

Na podstawie wykonanych badań, lekarz medycyny sportowej może wystawić nam orzeczenie, będące gwarancją braku przeciwskazań do podejmowania aktywności fizycznej związanej z konkretną dyscypliną sportową. Zdolność pacjenta do uprawiania sportu lekarz wydaje na konkretny okres czasu. Czy na fundusz zdrowia przyjmuje lekarz sportowy? Tak, po uzyskaniu odpowiedniego skierowania.

Na wizytę do lekarza medycyny sportowej powinna udać się każda osoba, która zaliczyć się może do grona aktywnych sportowców. Poniżej wymienione zostały najpopularniejsze świadczenia prowadzone w ramach wizyty w poradni medycyny sportowej

• konsultacja
• badania sportowe (a w ramach poradni kardiologii sportowej, badania również z zakresu kardiologii sportowej)
• diagnostyka.

W poradniach medycyny sportowej przyjmuje lekarz sportowy Wrocław, zleca/wykonuje on badania sportowców uprawiających sport wyczynowo i rekreacyjnie, prowadzi konsultacje lekarskie zawodników różnych dyscyplin, a także podejmuje decyzję odnośnie podjęcia przez pacjenta odpowiedniej do jego stanu zdrowia dyscypliny sportowej. W razie wątpliwości może zlecić także dodatkowe konsultacje specjalistyczne (przeprowadzane przez lekarzy posiadających kompetencje w zakresie badania sportowców).

Przeprowadzane badania sportowe, które może zlecić, zazwyczaj różnią się od siebie w zależności od uprawianej dyscypliny sportowej, czy sytuacji zdrowotnej pacjenta, a wśród nich wyróżniamy:

• badania wstępne — kiedy lekarz sportowy wykonuje badania wstępne? Badania wstępne wykonywane są jako kwalifikacja do uprawiania danego sportu, a ich rodzaj dobierany jest pod konkretną dyscyplinę sportową. Wykonywane są one zazwyczaj raz na dwa lata i zawierają przede wszystkim: ogólne badanie lekarskie, próby wysiłkowe, badanie ortopedyczne, czy pomiary antropometryczne.
• badania sportowe okresowe — okresowe badania lekarskie wykonywane są cyklicznie w celu stałej kontroli zdrowia aktywnych sportowców. Najczęściej odbywają się one w określonym odstępie czasowym (np. co 6 lub 12 miesięcy), który ustalany jest w zależności od tego, w którym roku życia się znajdujemy, czy od rodzaju uprawianej dyscypliny sportowej.
• badania sportowe kontrolne — badania kontrolne wykonywane są w sytuacjach takich jak konieczność przeprowadzenia niezbędnej dla stanu zdrowia kontroli np. po urazie, kontuzji, której wynik będzie wpływał na dalsze kontynuowanie aktywności fizycznej.
• badania lekarskie dzieci.

Jeżeli szukasz osoby specjalizującej się w urazach sportowych, przed którą medycyna sportowa nie ma tajemnic lub szukasz miejsca, w którym będziesz mógł odbyć prywatną wizytę w jej zakresie, lepiej nie mogłeś/aś trafić, ponieważ na konsultacje we Wrocławiu umówić można się u nas — w GO ON CLINIC.

U nas badania i wizyty w zakresie medycyny sportowej (i nie tylko) przeprowadzane są w stałym kontakcie z najlepszymi lekarzami i fizjoterapeutami z naszej kadry. Miejsce, które wspólnie tworzymy, charakteryzuje się nie tylko szybką diagnostyką, ale także kompleksowością i efektywnymi rozwiązaniami, a przede wszystkim opracowane jest z myślą o zapewnieniu pacjentowi jak najwyższej jakości świadczeń. Tworzymy warunki, w których nasi pacjenci mogą przejść przez proces leczenia rozpoczynający się od konsultacji ortopedycznej, przez badania diagnostyczne, na fizjoterapii kończąc, bezstresowo w jednym miejscu.

Jeżeli więc szukasz miejsca na odbycie swojej wizyty we Wrocławiu, gdzie otrzymasz szybką diagnozę, kompleksową opiekę, a leczenie zostanie wdrożone natychmiastowo, wybierz GO ON CLINIC i już dziś zarezerwuj wizytę!

Staw kolanowy to drugi najbardziej po stawie skokowym obciążony mechanizm amortyzujący ciężar i wstrząsy, na które każdy narażony jest podczas codziennego funkcjonowania. Bierze on udział w czynnościach takich jak skakanie, podnoszenie ciężarów na siłowni, czy też przy najprostszym chodzeniu. Pozwala nam na kucanie, skakanie oraz siadanie dzięki zachodzącym w nim ruchach zgięcia i prostowania oraz rotacyjnych przy jednoczesnym zgięciu kolana. Jest on największym stawem człowieka, a jednocześnie najbardziej podatnym na uszkodzenia i urazy.

Kolano łączy kość udową, kość piszczelową oraz rzepkę. Staw ten wzmocniony jest licznymi i silnymi więzadłami, które zachowują się niemalże jak liny trzymając kości i stabilizując staw podczas wszelakich ruchów. Dwa wypukłe kłykcie kości udowej stanowią główkę stawową, natomiast wklęsłe powierzchnie kłykci kości piszczelowej wraz z powierzchnią stawową rzepki tworzą panewkę stawu kolanowego. 

Wewnątrz kolana znajdują się łąkotki, które dopasowują do siebie powierzchnie stawowe kości udowej i piszczelowej oraz absorbują nadmierne wstrząsy, przez co narażone są na liczne mikrourazy i uszkodzenia. Wyróżnia się 2 łąkotki: boczną i przyśrodkową. Obie są ruchome i przesuwają się na panewkach kości piszczelowej podczas ruchu w stawie kolanowym. W rezultacie, gdy zachodzi zgięcie, łąkotki przesuwają się w tył. Natomiast podczas wyprostu przesuwają się w przód. Zakres ich ruchomości wynosi około 1 cm. 

W kolanie znajduje się wiele więzadeł, które dla ułatwienia można podzielić na poboczne, krzyżowe i pozostałe. Więzadła poboczne wzmacniają ściany boczne torebki stawowej. Ustalają staw w pozycji wyprostowanej, przy zgięciu rozluźniają się umożliwiając ruchy rotacyjne. Wyróżnia się następujące więzadła poboczne w stawie kolanowym: poboczne strzałkowe i poboczne piszczelowe. Więzadła krzyżowe kolana łączą kość udową z kością piszczelową, kierują powierzchniami stawowymi podczas ruchu stawu. Są połączone z tylną ścianą torebki stawowej oraz ze sobą za pomocą luźnej tkanki łącznej i tłuszczowej. Ponadto odgrywają kluczową rolę w zabezpieczeniu stawu, zwłaszcza podczas jego zgięcia. Należą do nich więzadła: krzyżowe przednie i krzyżowe tylne. Jak widać, elementów stawu kolanowego jest wiele, ma on skomplikowaną budowę, przez co narażony jest na różne kontuzje i uszkodzenia. 

Ból kolana może mieć różne podłoże, ale należy pamiętać, że w przypadku jego wystąpienia należy skonsultować go z lekarzem specjalistą bądź fizjoterapeutom. Do częstych urazów stawu kolanowego można zaliczyć kolano kinomana, kolano skoczka, uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego, wszelkie urazy łąkotek i skręcenia czy zwichnięcia. Dolegliwości, które nas niepokoją i występują przy różnorakich ruchach kolana nie należy lekceważyć, gdyż uszkodzony i przeciążony staw może jeszcze bardziej pogorszyć swój stan. 

Fizjoterapeuci pomogą między innymi w przypadkach takich jak:

• uszkodzone więzadło krzyżowe przednie i/lub tylne
• uszkodzone więzadło poboczne przyśrodkowe i/lub boczne
• uszkodzona łąkotka kolana przyśrodkowa i/lub boczna
• kolano skoczka
• kolano biegacza
• zapalenie gęsiej stopy

Według statystyk więzadło krzyżowe przednie (ACL) jest najczęściej kontuzjowaną strukturą stawu kolanowego i występuje najczęściej u osób uprawiających sporty wymagające wykonywanie nagłych obrotów czy zmian kierunku ruchu takich jak: piłka nożna, football amerykański, narciarstwo czy piłka ręczna. 

Aby móc zdiagnozować uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego fizjoterapeuta może wykonać odpowiednie testy funkcjonalne. Należą do nich:

• TEST SZUFLADY PRZEDNIEJ

Pacjent leży na plecach, badana kończyna dolna zgięta w stawie kolanowym do 90 stopni, stopa leży płasko na kozetce. Fizjoterapeuta chwyta obiema dłońmi nasadę piszczeli tuż pod stawem kolanowym, a następnie pociąga goleń do przodu. Test jest pozytywny wtedy, kiedy goleń przesunie się o co najmniej 5 mm. Należy pamiętać, że test czasami wychodzi dodatni również przy uszkodzeniu więzadła krzyżowego tylnego.

• TEST LACHMANA

Pacjent leży na plecach, kończyna dolna badana zgięta w stawie kolanowym do 15-30 stopni. Noga zrotowana na zewnątrz. Fizjoterapeuta stabilizuje udo, a drugą ręką przytrzymuje podudzie w okolicy szpary stawu kolanowego. Następnie pociąga goleń do przodu. Wynik pozytywny jest taki sam jak w przypadku poprzedniego testu.

Rehabilitacja uzależniona jest między innymi od stopnia uszkodzenia więzadła. Wyróżnia się 3 stopnie:

I – stopień lekki: kontuzjowani poddawani są zwykle leczeniu zachowawczemu, bez konieczności wykonania operacji. Głównym celem leczenia jest wzmocnienie mięśni, które po uszkodzeniu ACL przejmują funkcję głównego stabilizatora.

II – stopień umiarkowany: znaczna ilość uszkodzonych włókien.

III – stopień ciężki: przerwanie włókien lub oderwanie więzadła od przyczepów kostnych.

Po uszkodzeniu w stopniu II i III konieczna jest operacyjna rekonstrukcja tego więzadła a rehabilitacja obejmuje część przedoperacyjną i pooperacyjną. 

Wskazaniem do leczenia zachowawczego urazów III stopnia ACL są:

• poziom aktywności ruchowej pacjenta – jeżeli pacjent chce uczestniczyć w sportach wymagających skoków, wyskoków i rotacji leczenie zachowawcze jest przeciwwskazane,
• wiek powyżej 40. roku życia,
• możliwość progresji sprawności chorego w oparciu o jego leczenie usprawniające,
• współistniejące uszkodzenia innych struktur w obrębie stawu kolanowego,
• brak zgody pacjenta na wykonanie zabiegu,
• zmiany zwyrodnieniowe w obrębie struktur stawu kolanowego,

W przypadku przewlekłego uszkodzenia ACL należy ocenić, w jaki sposób uszkodzenie to wpływa na funkcjonalność stawu i ewentualne uszkodzenie łąkotek (najczęściej dochodzi do uszkodzenia łąkotki bocznej) wynikające np. z wysokiego poziomu aktywności ruchowej pacjenta.

Rehabilitacja pooperacyjna jest bardzo długim i złożonym procesem, ale niezbędnym do powrotu do pełnej sprawności. Celem jest między innymi uzyskanie pełnego zakresu wyprostu i zgięcia oraz odbudowanie masy mięśniowej uda i podudzia.

Na początku okolicę stawu kolanowego kończyny operowanej należy schładzać w celu zmniejszenia dolegliwości bólowych i obrzęku pooperacyjnego. Dodatkowo można zastosować drenaż limfatyczny czy też kinesiotaping. W 2-3 dniu po operacji rozpoczyna się ćwiczenia bierne wyprostu stawu kolanowego oraz ćwiczenia izometryczne mięśni uda i podudzia. Po upływie około tygodnia pacjent powinien być w stanie wykonać wyprost w pełnym zakresie oraz zgięcie do około 60 stopni. Wraz ze stopniowym powrotem sprawności stawu kolanowego (około 2 tygodni po operacji), należy pogłębiać zgięcie do 120 stopni. Pomocny jest tutaj sprzęt ortopedyczny dobierany indywidualnie do pacjenta. Pełen powrót do zdrowia następuje po około 6-9 miesiącach od rekonstrukcji i zależy od jakości przeprowadzonej fizjoterapii oraz procesów regeneracyjnych organizmu.

Te wszystkie aspekty – począwszy od pierwszej wizyty idąc przez postępowanie operacyjne i rehabilitację – połączone w jedną całość oraz doprawione odpowiednimi metodami terapeutycznymi i ćwiczeniami spowodują, że powrót do sprawności będzie zdecydowanie łatwiejszy i sprawniejszy dla pacjenta. Oczywiście należy pamiętać, że każdy pacjent powinien być traktowany indywidualnie, ponieważ kontuzja kontuzji nie jest równa. Nie należy również porównywać przypadków do siebie, gdyż procesy i zasoby regeneracyjne każdego człowieka są różne i każdy dochodzi do pełnej sprawności we własnym czasie.

Rehabilitacja jakiegokolwiek stawu opiera się przede wszystkim na diagnozie, ponieważ terapie dopasowujemy indywidualnie do pacjenta oraz jego dolegliwości. Fizjoterapeuta przede wszystkim zapyta Was o problem, z którym przychodzicie – dlatego zapamiętajcie moment, w którym ból się zaczął oraz jak doszło do jego powstania. Na wizycie dokładnie opiszcie sytuację w jakiej doszło do kontuzji oraz rodzaj bólu jaki czuliście, aby fizjoterapeuta był w stanie dobrać najlepszy do waszej sytuacji proces rehabilitacji oraz metody jakimi będzie pracował.

Podczas zerwania w stopniu I oraz częściowo stopnia II (oraz wyjątków w stopniu III wymienionych wyżej) wymagane jest jedynie leczenie zachowawcze kolana. Polega ono głównie na rozpoczęciu odpowiedniej rehabilitacji, która jest nakierowana na źródło problemu. Zmniejszymy w ten sposób dolegliwości bólowe oraz powikłania, jakie niósł ze sobą uraz. Dodatkowo nie obciążamy stawu ingerencją w tkanki, co zawsze będzie czynnikiem do szybszej regeneracji i powrotu do zdrowia.

Czas trwania rehabilitacji jest uzależniony od wielu czynników, m.in.:

• indywidualnej regeneracji tkanek, 
• obecności operacji / jej rodzaju, 
• czasu po urazie, 
• uszkodzeń współistniejących, 
• wieku, 
• rodzaju aktywności i kondycji fizycznej pacjenta. 

Działania fizjoterapeuty podczas terapii ze stawem kolanowym będą kierować się do uzyskania prawidłowego wyprostu oraz zgięcia kolana, reedukacji chodu oraz uzyskania prawidłowej stabilności, tak aby codzienne funkcjonowanie pacjenta było dla niego bezbolesne i komfortowe.

Problem wielu rodziców, a szczególnie ich dzieci, które bardzo często diagnozowane są z różnymi wadami postawy. Ten artykuł opowiada o jednej z nich – kolana koślawe. 

Dowiesz się tutaj o tym, czym są, jak się objawiają i jakie mają podłoże. Jednak przedłożone zostanie Ci również, czego możesz się spodziewać, jeżeli Ty lub Twoje dziecko zostanie poddane leczeniu fizjoterapeutycznemu lub ortopedycznemu.

Koślawe kolana to wada postawy, która obrazuje się u pacjenta poprzez skrzywienie kończyn dolnych do wewnątrz. U osoby z koślawymi kolanami podczas stania zauważalna jest powiększona odległość pomiędzy stopami.

Zdecydowanie jest to wada występująca u najmłodszych osób, ponieważ nawet 75% dzieci w wieku od 3 do 5 lat ma stwierdzane koślawe kolana. To jednak nie powód do zmartwień, ponieważ Szpital Dziecięcy w Bostonie podaje, że nawet 99% wszystkich przypadków koryguje się samoistnie u dzieci już w wieku 7 / 8 lat.

Taka poprawa jest zaskakująca, ale wytłumaczalna. Przy ilości ruchu, jakie mają młode osoby wszystkie miękkie struktury – mięśnie, więzadła, torebki stawowe – są ciągle aktywne, co je wzmacnia oraz pozwala na korekcję.

Warto zaznaczyć różnicę pomiędzy kolanami szpotawymi, ponieważ jest to bardzo podobna wada postawy do kolan koślawych. Jednak największą różnicą jest przede wszystkim kierunek odchylenia stawu kolanowego – w tym przypadku na zewnątrz.

Wiąże się to również z fizjologicznymi różnicami – jak np. osłabieniem różnych grup mięśniowych, bądź w drugą stronę przykurczem, a więc zwiększonym napięciem powodującym wadę postawy.

Na szczęście nie! Warto zaznaczyć, żeby rozluźnić teraz wszystkich rodziców u dzieci w wieku 3 – 4 lat za fizjologiczne (prawidłowe) uważa się skrzywienie do około 6° (zależnie od publikacji). Tak więc, jeżeli Wasza pociecha w tak młodym wieku ma delikatne kolana koślawe to nie jest od razu powód do strachu.

Oczywiście wszystkie Wasze wątpliwości możecie skonsultować zarówno z ortopedą, jak i fizjoterapeutą.

Objawy koślawych kolan są dość widoczne, ponieważ mówimy tutaj przede wszystkim o widocznym skrzywieniu, ale oprócz tego zaliczamy do nich również:

• sztywność stawów
• ból kolana

Zauważalne może być u dzieci utykanie, co powinno być wyraźnym znakiem dla rodziców, aby skonsultować to ze specjalistą – fizjoterapeutą lub ortopedą.

Diagnostyka u fizjoterapeuty i ortopedy będzie się różnić, jednak podstawa badania jest niemalże ta sama. Najważniejszy jest bowiem wywiad, a więc pytania odnośnie tego, czy w rodzinie występowały podobne przypadki deformacji, krzywizn szkieletu lub dysplazji, czy dziecko zdrowo się odżywia, czy miało już wcześniej jakieś urazy lub choroby.

Następnie badanie wzrokowe oraz testy kliniczne, które potwierdzą kolana koślawe. Są to przede wszystkim:

• ocena odległości pomiędzy stopami
• badanie kąta krzywizny goniometrem
• badanie napięcia mięśniowego i ocena aparatu więzadłowego
• ocena kąta Q przy badaniu radiologicznym

Kolana koślawe mogą mieć miejsce z wielu przyczyn, ponieważ wiele różnych struktur może powodować zmianę ułożenia kolan. Z tych najczęściej wymienianych to:

• kontuzja / uraz kolana
• infekcja
• krzywica wywołana niedoborem witaminy D (osteoporoza itp.)
• otyłość
• choroby zwyrodnieniowe stawów (artroza)

Dodać można również osłabienie mięśni i aparatu więzadłowego, szczególnie występujące w dominacji po przyśrodkowej stronie kolana. Skutkuje to wykrzywieniem się kolana w stronę osłabioną.

W zależności od przyczyny danych kolan koślawych będziemy mieli inne podejście podczas fizjoterapii. Najważniejsze jest indywidualne podejście do problemu, ponieważ, tak jak wyżej zostało wymienione może mieć on różne podłoże.

W przypadku osłabienia więzadeł oraz mięśni jasnym rozwiązaniem będzie skonkretyzowany plan treningowy, którego ćwiczenia będą miały na celu korekcję napięcia mięśniowego i struktury aparatu więzadłowego. Również w przypadku urazów i kontuzji wprowadza się trening medyczny zaraz po pierwszych dniach od nieszczęśliwego wypadku.

Do tego fizjoterapia dysponuje jeszcze terapią manualną, która poprzez mobilizacje i różne sekwencje ruchowe wprowadza ciało w procesy regeneracyjne oraz daje bodziec do zmian struktury. 

W najgorszym przypadku, kiedy leczenie zachowawcze – odpowiednia dieta i fizjoterapia – nie zniwelują problemu do gry wprowadza się cięższe działa. Przykładową metodą operacyjną może być osteotomia, która polega na odpowiednim przecięciu kości korygując tym samym krzywiznę.

Operacja to zazwyczaj ostatni element, z którego korzystają specjaliści. Można oczywiście od tego również zacząć, ale część przypadków nawet po zabiegu ma problemy z chodzeniem, czy też dolegliwościami. Decyzja o chirurgii powinna być zatem odpowiednio przemyślana i skonsultowana z gronem specjalistów.